JUŻ W KIOSKU

Pamięć o obrońcach i pierwszych ofiarach

2023-09-07 16:07:47

Ocena:

5/5 | 1 głosów

6 września 1939 roku II wojna światowa dotarła do Starachowic. Cywilni obrońcy miasta zdołali tylko na pewien czas odeprzeć niemieckie oddziały pancerne. W odwecie hitlerowcy zamordowali 23 osoby na terenie dzisiejszych dzielnic Wanacja i Michałów. Tak dramatyczne wydarzenia sprzed 84 lat streszcza napis wyryty na płycie pomnika przy ulicy Benedyktyńskiej, dedykowanego "Obrońcom Starachowic". W minioną środę odbyła się przed nim doroczna uroczystość przygotowana przez urząd miejski, starachowicki Park Kultury oraz Szkołę Podstawowej nr 11.      

fot. UM Starachowice

Wydarzenie już tradycyjnie  rozpoczęło się od Mszy Świętej, tym razem odprawionej w kościele pw. Świętej Trójcy, potem przeniosło się pod Pomnik "Obrońcom Starachowic". Uczestnicy mogli poznać realia dnia, w którym dla naszego miasta zaczął się koszmar 6- letniej II wojny światowej z wystąpienia odczytanego przez Maję Solewicz, uczennicę SP nr 11. 

- Mieszkańcy Starachowic przygotowywali się do obrony jeszcze przed wybuchem wojny. W starachowickich zakładach zbrojeniowych produkowano broń, powstawały schrony w jego podziemiach i na prywatnych posesjach, masowo zaopatrywano się w maski  przeciwgazowe, tworzono plutony artylerii przeciwlotniczej m.in. na Majówce, Wanacji, Lubiance, czy Ratajach. Były one obsługiwane przez 120 pracowników zakładów oraz oficerów i podoficerów. Dysponowali oni niewielkim arsenałem składającym się z 8 armat przeciwlotniczych kaliber 40 mm tzw. boforsów, jednej armaty przeciwlotniczej kaliber 75 mm, jednym działem polowym, 120 sztukami karabinów i broni krótkiej, 11 samochodami i ciągnikami oraz amunicją. W pierwszych dniach wojny niemieckie bomby spadły na Wierzbnik, tory kolejowe i osiedla mieszkaniowe. W kulminacyjnym dla Starachowic dniu 6 września niemiecka 3 dywizja lekka rankiem przełamała obronę Gór Świętokrzyskich pod Świętą Katarzyną i skierował się na północ. Zmechanizowane pojazdy wroga dotarły do Bodzentyna, Pawłowa, a następnie Michałowa, skąd część niemieckich żołnierzy ruszyła w kierunku Starachowic i na przedpolach miasta została ostrzelana przez armaty przeciwlotnicze usytuowane na wzgórzach Wanacji i Majówki. Większość sił niemieckich dotarła do zbiegu dzisiejszych ulic  Wiosennej i Smugowej. W ich kierunku wystrzelono około 250 pocisków, udało się zniszczyć jeden pojazd pancerny, a drugi zdobyć. Nasze pozycje zaatakowało kilkudziesięciu żołnierzy Wehrmachtu. Ostrzał Wanacji spowodował pożar drewnianych i słomianych zabudowań. Grupy starachowickich robotników, żołnierzy i harcerzy ruszyły na pomoc mieszkańców Wanacji. Ostatecznie Niemcy spalili tu 20 zabudowań oraz zamordowali 23 osoby, z których najmłodszą była 9-letnia Adela Krzepkowska. Nazwiska ofiar upamiętnia tablica przed wejściem do kościoła pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Po pacyfikacji oddział niemiecki wycofał się w kierunku Rzepina, by wkroczyć do Starachowic ponownie 8 września i okupować miasto aż do 17 stycznia 1945 roku. Bój w obronie Starachowic należy do chlubnych kart naszej historii. Wśród patriotów, którzy podjęli walkę wyróżniała się młodzież: uczniowie szkoły zawodowej strzegący głównych obiektów w mieście i okolicy oraz harcerze i harcerki. Młodzi ludzie stanowili w całym okresie wojennym najbardziej aktywną grupą żołnierzy patriotycznego podziemia zapełniając szeregi partyzanckie i przelewając krew w obronie Ojczyzny - zakończyła nastolatka. 

Okolicznościowe wystąpienia mieli też przedstawiciele władz miasta i powiatu.    

- Pamiętajmy o ofiarach jakie w tamtych dniach poniosły starachowickie rodziny: Bajów, Gałków, Gudejów, Jagiełłów, Jasińskich, Karbowniczków, Kmieciów, Krzepkowskich, Kselów, Kwiatkowskich, Łuczkiewiczów, Wacowskich, Węgrzynowskich i Zajączkowskich. Szanując nasza historię i korzenie oddajemy im dzisiaj hołd - mówiła Elżbieta Gralec, wiceprezydent Starachowic.

- Obrońcy Starachowic czuli się  okrążeni, a mimo to nie złożyli broni. Potrafili się zorganizować, stanąć do nierównej walki i stawiać zaciekły opór. Nie wygrali, ale ich ofiara była potrzebna. To takie postawy budowały tych, którzy przyszli po niuch do walki z wrogiem. Za to jesteśmy im winni pamięć - podkreślił wicestarosta starachowicki Dariusz Dąbrowski. 

Na obchodach oprócz przedstawicieli władz różnych szczebli pojawili się też m.in. pracownik Instytutu Pamięci Narodowej, kombatanci, rodziny weteranów, Sybiraków i ofiar zbrodni katyńskiej, działacze środowisk represjonowanych przez reżim komunistyczny, harcerze, uczniowie i seniorzy. Złożyli oni przed pomnikiem kwiaty i zapalili znicze. 

W związku z już trwającymi obchodami przypadającej w przyszłym roku 400. rocznicy założenia miasta Wierzbnik, czyli protoplasty Starachowic, w programie uroczystości pojawiło się też wystąpienie Adama Brzezińskiego, prezesa Towarzystwa Przyjaciół Starachowic, na temat dziejów terenów położonych w okolicach Pomnika "Obrońcom Starachowic", czyli południowo - wschodnich rejonów naszego miasta. Niegdyś w tym miejscu dawne miasto Wierzbnik stykało się z ówczesnymi wsiami: Krzyżowa Wola, Michałów i Wanacja

- Ich początki są starsze niż Wierzbnika, sięgają średniowiecza. Przez cały okres swego istnienia były wsiami. Właścicielem Wanacji i Michałowa było opactwo benedyktynów na Świętym Krzyżu, Krzyżowej Woli - cystersi z klasztoru w Wąchocku. W XIX wieku po kasacie obu zakonów wioski stały się własnością rządu, chłopi w wyniku uwłaszczenia dostali ziemię na własność. Z czasem mieszkańcy znaleźli zatrudnienie w zakładach przemysłowych wybudowanych z inicjatywy księdza Stanisława Staszica w połowie XIX wieku. Do Starachowic włączono je w XX wieku: w 1952 roku Krzyżową Wolę i Wanację, a Michałów w 1983 roku. Dziś te nazwy częściowo zniknęły, także z naszej świadomości. Najbardziej jeszcze kojarzymy Michałów, Wanację dlatego, że jest taka spółdzielnie mieszkaniowa i niewielka uliczka, a nazwy Krzyżowa Wola chyba już nikt nie pamięta - podsumował Adam Brzeziński.  

  iwo

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. powiat starachowicki

fot. powiat starachowicki

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. Gazeta Starachowicka

fot. UM Starachowice

fot. UM Starachowice

INNE ARTYKUŁY Z TEGO DZIAŁU
 PRZECIW TEMU CZASOWI

2024-07-04

PRZECIW TEMU CZASOWI

Z piosenkarzem Januszem Radkiem rozmawia Aleksander Łącki.
Odwiedzą nas muzyczni idole

2024-06-21

Odwiedzą nas muzyczni idole

Margaret, Dawid Kwiatkowski oraz Sylwia Grzeszczak - takie gwiazdy muzyki rozrywkowej pojawią się u nas w ramach wakacyjnej oferty. Wystąpią na Dniach Starachowic w dniach 31 sierpnia - 1 września br. A na wcześniejsze miesiące letniego wypoczynku Park Kultury przygotował propozycje m.in. wokalne, kinowe, sportowe i taneczne oraz blok zajęć warsztatowych. O zorganizowanie czasu wolnego dzieciom z osiedli  zadba natomiast Spółdzielczy Dom Kultury. 
Roztańczone nóżki i małe duszki

2024-06-20

Roztańczone nóżki i małe duszki

 - Tańczę od 3 roku życia i sprawia mi to przyjemność. Tańczę różne techniki: jazz, step, hip-hop i czuję się w tym bardzo dobrze -mówi z wielkim zapałem i zadowoleniem 10-letnia Nadia Kędziora, artystka MiM-u.
Historycznie, politycznie i nie tylko, czyli “Puzzle Polskie”

2024-06-20

Historycznie, politycznie i nie tylko, czyli “Puzzle Polskie”

“Historia przechodzi z ojca na syna, z matki na córkę. Przesiąknięta jest do imentu erotyzmem, jak to dziedzice gwałcili, partyzanci mieli kochanki na skinienie... powiedzmy palcem, a każdy mężczyzna miał po kilka kochanek. Zdrada miesza się z bohaterstwem, szlachetność z podłością, historia z plotką i pomówieniem” - taki obiecujący, krótki opis książki “Puzzle Polskie” Grzegorza Raka możemy przeczytać na portalu lubimyczytac.pl
15 czerwca 2024 na Wykusie

2024-06-18

15 czerwca 2024 na Wykusie

W 80. rocznicę śmierci Jana Piwnika „Ponurego” i 30. rocznicę powtórnego pogrzebu Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta”, na polanie Wykus odprawiona została polowa Msza Święta pod przewodnictwem biskupa Marka Solarczyka ordynariusza radomskiego, który po raz pierwszy odwiedził to miejsce. Modlono się w intencji mjr. „Nurta” i Jego Żołnierzy.
Rozśpiewana Ławeczka

2024-06-17

Rozśpiewana Ławeczka "Halnego"

Koncert "W hołdzie "Ponuremu" i jego Żołnierzom" to starachowicki wkład w doroczne obchody uroczystości upamiętniającej postać wybitnego dowódcy świętokrzyskich oddziałów Armii Krajowej majora Jana Piwnika ps. "Ponury" i jego towarzyszy broni. Wydarzenie przygotowane przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej oraz Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej "Ponury - Nurt" odbyło się na skwerze przy alei Armii Krajowej.   
Pokaz broni i strojów szlacheckich plus spotkanie słowno-muzyczne

2024-06-13

Pokaz broni i strojów szlacheckich plus spotkanie słowno-muzyczne

Miejska Biblioteka Publiczna w Starachowicach zaprasza na dwa spotkania w przyszłym tygodniu. Ich tematem będzie historia oraz literatura.    
Wydano nową biografię

2024-06-13

Wydano nową biografię "Ponurego"

Przypadająca w tym roku 80. rocznica śmierci płk. Jana Piwnika ps. "Ponury" jest jednym z wyznaczników najnowszej edycji uroczystości poświęconej jemu oraz jego towarzyszom broni, która w najbliższy weekend odbędzie się w Bodzentynie, Starachowicach, Michniowie, na Polanie Wykus i w Wąchocku. Jednym z elementów obchodów jest prezentacja książki "Biografia cichociemnego Jana Piwnika" autorstwa Wojciecha Königsberga. Przypomnijmy sobie postać legendarnego świętokrzyskiego partyzanta Armii Krajowej na podstawie tej publikacji.  
Popołudnie z muzyką klasyczną...

2024-06-11

Popołudnie z muzyką klasyczną..." w najbliższy piątek

Państwowa Szkoła Muzyczna im. Feliksa Rybickiego w Starachowicach i Centrum Kreatywności "Pałacyk" w Starachowicach zapraszają na "Popołudnie z muzyką klasyczną...". Wystąpią uczniowie - laureaci konkursów muzycznych oraz nauczyciele PSM. 
13 czerwca nowe wydarzenie z cyklu

2024-06-11

13 czerwca nowe wydarzenie z cyklu "Historia w Pałacyku"

Centrum Kreatywności Pałacyk zaprasza 13 czerwca o godz. 18.00 na otwarty wykład "Pozycja społeczna kobiet na przełomie XIX i XX wieku".