Pomnik Wydrzyckiego jak nowy!

Z kart historii miasta (156)

W numerze

Pomnik Wydrzyckiego jak nowy!

Z kart historii miasta (156)

Towarzystwo Przyjaciół Starachowic odnowiło zabytkowy nagrobek

Towarzystwo Przyjaciół Starachowic zaprezentowało w ubiegły piątek mieszkańcom i dziennikarzom odnowiony nagrobek Eugeniusza Wydrzyckiego na cmentarzu przy ulicy Zgodnej. W uroczystości wzięła udział Agata Wojtyszek, wojewoda świętokrzyska.

Nagrobek jest wykonany z piaskowca. Liczy sobie 92 lata. W wezgłowiu płyty nagrobnej stoi cokół rzeźbiony na wzór "skał". Wieńczy go krzyż rzeźbiony w formie złamanego pnia drzewa. Na ramionach krzyża widoczne były otwory technologiczne, pozostałości montażu niezachowanej postaci Chrystusa Ukrzyżowanego. W trakcie renowacji postać Chrystusa została przywrócona. W centrum ściany frontowej reliefu "skał" znajduje się główna tablica inskrypcyjna z płaszczyzną opracowaną na kształt rozpostartego arkusza. Nad tablicą znajduje się owalny portret fotoceramiczny Eugeniusza Wydrzyckiego, zachowany w bardzo dobrym stanie. Pod główną tablicą jest mniejsza tablica inskrypcyjna wyrzeźbiona w kształcie szarfy. Teksty inskrypcyjne po renowacji stały się bardziej czytelne. Poniżej znajdowała się marmurowa tabliczka inskrypcyjna upamiętniająca Juliana Wydrzyckiego, ojca Eugeniusza, który zmarł w 1928 r. Jej stan techniczny był tak zły, że w trakcie renowacji została ona zastąpiona nową, też marmurową.

Przed renowacją powierzchnię elementów kamiennych pomnika pokrywały szaroczarne nawarstwienia mineralne tworzące nieestetyczne plamy i zacieki. Dziś nie ma już po nich śladu, a kamień został poddany obróbce mechanicznej i chemicznej i odpowiednio zabezpieczony.

Dość duże pole grobowe ziemne o powierzchni 9 m kw. było wytyczone w narożach przez cztery słupki wyrzeźbione w formie stylizowanych pni drzew, które stały bezpośrednio w gruncie. W ścianach każdego słupka widoczne były gniazda montażowe. Dzięki pomocy historyka Zbigniewa Bielata, który odszukał archiwalną fotografię z 1928 r., uzyskaliśmy potwierdzenie, że pierwotnie znajdowały się tam metalowe elementy ogrodzenia. Elementy te zostały w trakcie renowacji dorobione, zaś całe ogrodzenie zostało posadowione na betonowym fundamencie. Pole ziemne zostało zakryte folią zabezpieczającą przed roślinnością i wysypane żwirkiem. Ponadto przed polem została ułożona kostka granitowa.

Za plecami nagrobka rośnie dąb, którego korzenie w skutek oddziaływania mechanicznego uniosły do góry płytę nagrobną i przechyliły postument zaburzając stabilność kompozycji. W trakcie renowacji płyta została wypoziomowana. Ponadto, dzięki staraniom księdza dziekana Andrzeja Rdzanka, właściciela cmentarza, korona dębu została prześwietlona.

Stowarzyszenie zaplanowało miejsce renowacji uczynić miejscem pamięci o historii lokalnej. Problemem naszej społeczności jest słaba znajomość historii regionu. Dlatego poprzez zachowanie materialnego świadectwa wydarzeń historycznych chcą również trwale je upamiętnić w świadomości społecznej. Temu celowi ma służyć tablica pamiątkowa, która została opracowana przy współpracy z oddziałem Polskiego Towarzystwa Historycznego w Starachowicach. Restytucja postaci Eugeniusza Wydrzyckiego – a w przyszłym roku Juliana Rosy – ma stać się symbolem wiedzy lokalnej społeczności o uczestnictwie starachowiczan w wydarzeniach Wielkiej Wojny i odzyskania niepodległości w 1918 r.

Renowacja została sfinansowana ze środków zebranych w trakcie kwesty 1 listopada 2016 r. oraz ze środków Ministerstwa Kultury. Kosztowała 16 tysięcy złotych. Program prac konserwacyjnych nagrobka kosztował 3 tysiące złotych. Nie doszłaby do skutku bez wsparcia wielu osób. Przede wszystkim wojewody Agaty Wojtyszek, która swoją rekomendacją przyczyniła się do otrzymania dotacji z Ministerstwa Kultury. Życzliwie wspierał działania stowarzyszenia ksiądz dziekan Andrzej Rdzanek, konsultował historycznie renowację Zbigniew Bielat z Polskiego Towarzystwa Historycznego. Swoim doświadczeniem renowatorskim dzielił się wykonawca renowacji, Paweł Samsonowski z Ostrowca, bezinteresownie ofiarowali swój czas i umiejętności członkowie stowarzyszenia. Efekt można obejrzeć zaraz za bramą wejściową na cmentarz parafialny przy ulicy Zgodnej. Wolontariusze stowarzyszenia będą 1 i 2 listopada kwestować przy odnowionym nagrobku na odnowienie w przyszłym roku kolejnego zabytkowego nagrobka – legionisty i peowiaka Juliana Rosy.

Adam Brzeziński

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ